Enneagram zaczyna się do trójkąta podstawowych negatywnych emocji:
gniew – lęk – wstyd (lub: niedowartościowanie).
Za nimi stoją trzy wartości:
wolność – bezpieczeństwo – prestiż
oraz trzy zwierzęce instynkty:
terytorializm – ucieczka – hierarchia stada.
Na głębszym poziomie łączą się z tym trzy warstwy zarodka:
mezoderma (z której mięśnie i kości) – ektoderma (z której nerwy i mózg) – endoderma (z której jelita i gruczoły)
i trzy typy temperamentu:
człowiek czynu mezotymik – mózgowiec ektotymik – „biesiadny” endotymik.

Propozycja: żeby do tej trójki dołączyć trójcę archetypów wg jungowskich psychoanalityków:
Ego – Cień – Jaźń.
(Czego odbiciem w religijnej interpretacji są: Człowiek, Szatan, Bóg. Ego napędza do agresji, Cień budzi lęk, przed Jaźnią się płaszczysz-korzysz.)

Kiedy dołączymy tamte archetypy, wyjdzie, że:
9-Mediator, 1-Perfekcjonista i 8-Szef są to osobowości męczone nadętym, nadmiernym EGO,
6-Adwokat-Diabła, 5-Obserwator i 7-Epikurejczyk są to osobowości zmagające się z CIENIEM,
3-Wykonawca, 4-Tragiczny-Romantyk i 2-Dawca są to osobowości będące pod presją JAŹNI.

W powyższym uszeregowałem enneagramowe typy w kolejności: podstawowy, saturnowo-introwertyczny, jowiszowo-ekstrawertyczny.

Wojciech Jóźwiak
9 czerwca 2009